Σπινόζα: Πραγματεία για την διόρθωση του νού

December 1, 2012

“…[1]Αφού με δίδαξε η πείρα οτι όσα συμβαίνουν στην κοινή ζωή είναι μάταια και μηδαμινά, και βλέποντας οτι όλα όσα φοβόμουν ή γίνονταν αφορμή να δοκιμάζω φόβο δεν είχαν καθεαυτά τίποτε κακό ούτε καλό παρά μόνο στον βαθμό που με αναστάτωναν αποφάσισα τελικά να αναζητήσω μήπως υπήρχε κάποιο πραγματικό και κοινωνήσιμο αγαθό που μόνο αυτό να ήταν η αιτία που να επηρέαζε την σκέψη, αποκλείοντας όλα τα υπόλοιπα΄ ή ακριβέστερα ακόμη, κάποιο πράγμα που η ανακάλυψη και η απόκτηση του θα μου πρόσφεραν για πάντα την ικανοποίηση μιας υπέρτατης και αδιάκοπης χαράς. [2] Λέω οτι τελικά  αποφάσισα: πράγματι, στην πρώτη ματιά φαινόταν απερισκεψία να απαρνηθώ κάτι σίγουρο για ένα πράγμα αβέβαιο ακόμη. Έβλεπα, φυσικά, ποία πλεονεκτήματα εξασφαλίζουν οι τιμές και τα πλούτη και οτι ήμουν αναγκασμένος να αποφεύγω να τα αναζητώ αν ήθελα να καταπιαστώ σοβαρά μ’αυτή την καινούργια και διαφορετική αναζήτηση. Κι άν τυχόν η ύψηστη ευτυχία βρισκόταν στις τιμές και τα πλούτη, αναγνώριζα με καθαρότητα οτι έπρεπε να τα στερηθώ. Εάν απεναντίας αυτό δεν ίσχυε και εγώ μονάχα μαζί τους καταγινόμουν, και πάλι τότε δεν θα είχα στερηθεί την ύψιστη ευτυχία. [3]Έτσι λοιπόν, στριφογυρίζοντας στην σκέψη μου αυτό το ερώτημα, γύρεαυα να ξεκαθαρίσω αν τυχόν αυτή η νέα στάση ζωής ηταν εφικτή, ή τουλάχιστον, αν μπορούσα να βεβαιωθώ οτι ηταν εφικτή ή, χωρίς να άλλαζα την τάξη και τον κοινό τρόπο ζωής μου. Το δοκίμασα αυτό πολλές φορές, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Όντως, όσα συμβαίνουν συνήθως στην ζωή και ο,τι εκτιμούν οι ανθρώποι ως το υπέρτατο αγαθό, οπως μπορούμε να συμπεράνουμε απο τις πράξεις τους, συνοψίζονται στα εξής τρία: πλούτη, δόξα και ηδονή. Αυτά διασπούν τόσο πολύ το πνεύμα ώστε δεν μένει θέσηγια την παραμικρή σκέψη κάποιου άλλου αγαθού. [4] Πράγματι όσον αφορά την ηδονή, σταματάει τόσο πολύ την σκέψη, σαν να βασιζόταν με σιγουριά σε κάποιο άλλο αγαθό, με αποτέλεσμα να εμποδίζεται πάρα πολύ να σκεφτεί κάτι άλλο. Αλλά μετά την απόλαυση της ηδονής, αυτό που επακολουθεί είναι η μεγαλύτερη θλίψη, η οποία ακόμη και αν δεν παραλύει το πνεύμα το αφήνει συγχυσμένο και νωθρό. Με το κυνήγι της δόξας και του πλούτου δεν διασπάται λιγότερο το πνεύμα, κυρίως οταν το καθένα επιζητείται ως αυτοσκοπός, παίρνοντας έτσι την θέση του υπέρτατου αγαθού…”

Μπαρούχ Σπινόζα

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: