”Η ελληνική δημοκρατία ετύγχανε ανέκαθεν προνομιακής μεταχείρησης στο πλαίσιο μιας ακαδημαϊκής παράδοσης της οποίας μέλημα ηταν να παρουσιάσει τα σύγχρονα καθεστώτα ως απογόνους της”…

Με αυτή την διάγνωση προλογίζει την έρευνα της Στις απαρχές της διαφθοράς: Δημοκρατία και κατάδοση στην Αρχαία Ελλάδα η Carine Toganis. Καταπιάνεται με ένα θέμα επίκαιρο, στην εποχή ωπου οι διεφθερμένες κυβερνήσεις και ο οικονομικός συρφετός που τις περιστοιχίζει σφηρίζει αδιάφορα στην σκιά μιας ελεύθερης πτώσης των πάντων χωρίς προηγούμενο. Επομένως το ζήτημα της διαφθοράς λογικό είναι να συγκεντρώνει ενδιαφέρον στον χώρο της ακαδημίας, παρουσιαζόμενος ως ένας απο τους υπο έρευνα λόγους που οδήγησε στην οικονομική κρίση και που συνεχίζει να την συντηρεί ακόμη. Τι γίνεται ομως οταν οι απαρχές της διαφθοράς αναζητούνται στην αρχαία πόλη των Ελλήνων που για τον δυτικό πολιτισμό θεωρείται ο θεμέλιος λίθος της δημοκρατίας καθώς και η πρωτότυπη, για την ιστορία, άρθρωση του τι εστί ‘πολιτικόν’?

Τότε το όλο ερευνητικό εγχείρημα τείνει να παρουσιάζει κολλύματα.. Προσβάλλει τα καλώς νοούμενα της ακαδημίας, θέτει υπο αμφισβήτηση τις αρχές και τα ιδανικά του πολιτισμού μας, με λίγα λόγια χαλάει την εικόνα της αρχαίας Ελλάδας που στο φαντασιακό του μέσου Ευρωπαίου έχει εγχαρακτεί με περίσσιο πνευματισμό και δημοκρατία..

Η Toganis μέσα απο την έρευνα της παρουσιαζει το φαινόμενο της διαφθοράς όχι ως σύμπτωμα μιας ανεξέλεγκτης δράσης που παρακάμπτει τα πλαίσια της νομιμότητας οπως τείνει να παρουσιάζεται σήμερα, μιας διαφθοράς δηλαδή που έχει να κάνει με συγκαλειμμένο χρηματισμό και κερδοσκοπία. Η διαφθορά στην αρχαία Ελλάδα κατα την Togani εκτρέφεται απο την ξεχωριστη θέση που απολαμβάνει η κατάδοση στο αρχαίο αθηναϊκό πολίτευμα( πόλις). Ο κάθε Αθηναίος είχε το δικαίωμα να προσφύγει στην δικαιοσύνη υπερ ενός ατόμου που αδικήθηκε. Η κατάδοση επομένως είχε μια ξεχωριστή σημασία, λαμβάνοντας πάντα υπόψην οτι η αθηναϊκή κοινωνία απαρτιζόταν απο διαφορετικά μεταξύ τους κοινωνικά στρώματα με διαφορετικά δικαιώματα και υποχρεώσεις. Οι οπαδοι της ενεργούς και συμμετοχικής δράσης στην πολιτική ζωή επικρίνουν τους απράγμονες, οι οποίοι αποτελούσαν τους εισοδηματίες της εποχής, γιατί εκτός του γεγονότος οτι δεν ηταν αναγκασμένοι να εργάζονται για να ζήσουν προτιμούσαν να μην αναμειγνύονται στις δημόσιες υποθέσεις..

Η συκοφαντία ως μορφή κατάδοσης στον αρχαίο κόσμο παρουσιάζεται ως μια δεξιότητα χρήσης των λέξεων. Ο συκοφάντης χρειαζόταν να είναι καλός ρήτορας έτσι που να αγορεύει δημόσια την καταγγελία του και να εισακούεται. Οι απράγμονες φοβόντουσαν τους συκοφάντες. Τους χαλούσαν την ησυχία καθότι εφεύρισκαν τρόπους να τους αναστατώνουν. Τους εξέθεταν δημοσίως μέσω καταγγελιών τους εκβίαζαν και τους διέσυραν .

”… η εκτροπή προς την γενικευμένη κατάδοση δεν αποτελεί ατύχημα εξωτερικό και ξένο προς τις δημοκρατικές αξίες, αλλά εγγενές φαινόμενο της δημοκρατίας, το οποίο τρέφεται απο τις θεμελιακές της αρχές , οπως η ελευθερία της έκφρασης, δηλαδή η αρχή της ισηγορίας, που παρέχει ισότητα δικαιώματος λόγου σε όλους.

Η μελέτη της κατάδοσης επιτρέπει να διεισδύσουμε στα γρανάζια του δημοκρατικού δημοσίου χώρου, οπου αναμυγνύονται αλήθειες και αναλήθειες, πληροφορίες και φήμες, στο πλαίσιο ενός διαρκούς παιχνιδιού με την κοινή γνώμη…”


Η συκοφαντία είναι παρούσα στις μέρες μας και μάλιστα κατοχυρωμένη θεσμικά και νομικά.Κατοικεί στα κεφάλια πολλών υπηκόων της οικουμένης γνωρίζωντας την αποθέωση της στους κύκλους των διεθνών σχέσεων και της διεθνούς πολιτικής. Εκφραστές αυτής, αυτοί που σκαρώνουν υποθέσεις πατώντας αμα λάχει επι πτωμάτων για χάρην ή και με πρόσχημα την διασφάληση του εθνικού συμφέροντος και του κοινού καλού.. Οι πρέσβεις και οι φάλαγγες των διπλωματικών σωμάτων ξέρουν καλά τι πάει να πει συκοφαντία. Αν ο όρος παραμένει ασαφές αφού καλύπτει μια πολλαπλότητα νοημάτων και συμπεριφορών, το ψέμα η πανουργία η ατιμία η κατάδοση παραμένουν τα σταθερά και διαχρονικά χαρακτηριστικά του.

Aneipwtos

Επιβλητική παρουσία με ύφος αυστηρό. Περπάτημαν αργό τζαι βαρύ εκτόπισμα βαρελίσιο, με αέρα ανθρώπου λεπτού, κινήσεις σπιρτάτες απόφθεγμα μιας σκέψης που όλο κινείται, αναζητά ανακαλύπτει τζαι ισοπεδώνει, μαανουβράπει τζαι επιτίθεται.. εν φοάται να εκτεθεί να παρεξηγηθεί τζαι τα σχετικά.. Δεν περιχαρακώννεται πίσω που την θέση του ως πανεπιστημιακός τζαι άρα προσχηματικός, τυπικός, αφ, υψηλού σκεπτόμενος.. Εν χαρίζεται δράμυ σε τζείνα που λαλεί, φαρμάτζι τζαι ορμή ο λόγος του, ωμές αλήθκειες που ζούν τζαι βασιλεύκουν.

Οι διαλέξεις του εκινήσαν μου το ενδιαφέρον. Ηταν η πρώτη μου φορά ως φοιτητής που εκατάλαβα οτι εβρίσκομαι σε σχολή πολιτικών επιστημών. Εκέρδιζεν την εκτίμηση του ακροατηρίου του με το να εν τζείνος που ηταν. τίποτε παραπάνω τίποτε λλιόττερον. Εν εζήταν την εύνοια την συμφωνία τζαι ομωφωνία της ομήγυρης, κάθε άλλο.. έτοιμος να αναμετρηθεί στα ίσια να διαφωνήσει τζαι να λογομαχήσει, παρορμητικός οπως ηταν εγίνετουν σε φάσεις αθηρόστωμος. Δεν ηταν που κακία, μάλλον που τον ζήλο του σε κάτι που ηταν τόσο προσηλωμένος. Οι ιδέες του βαθκιά ριζωμένες απότοκα μιας πορείας αγώνα που ποτέ δεν σταματάει. Συνεπής σε τζείνα που υποστήριζε, σφοδρός πολέμιος μιάς  light weight κοινωνιολογίας, τζείνης που σταθμίζει την ανθρώπινη συμπεριφορά με όρους βιολόγικής προέλευσης τζαι ελεύθερης αγοράς…

Αγαπώ τους δασκάλους μας τζείνους που μας μαθαίνουν την αλφαβήτα της ζωής τζαι εν κρύφκουνται πίσω που τα βολεμένα έδρανα τους.. Ο τόνος της φωνής του βαρύς προερχόμενος που βαθκιά μες την ψυσχή του, η παραμικρή τσιμουδιά εντός αιθούσης εμεταφράζετουν σε ασέβεια τζαι σε εμπόδιο στο να κυλήσει με ροή η σκέψη του. Με μια μαθκιά έβαλλε τέλος στις αναμενόμενες παρατηρήσεις συνετισμού που κάμνει ο δασκάλος στους άτακτους μαθητές…

Την αύξουσα ταχύτητα του λόγου του διαδέχονταν στιγμές σιωπής. Ναι τούτο θε να το θυμούμαι πάντα.. Σιωπές γεμάτες νόημα που σου δίνανε ώρα να σκεφτείς τι προηγουμένως ελέχθην… Τροφή για σκέψην ο αντίλαλος του, ακόμη με ακολουθεί..

Εδίδασκεν επι σειρά ετών το μάθημα Ελίτ και κοινωνία. Μάθημα που εσυγκράτησα καλά μες το μνημονικόν. Ανορθόδοξα μονοπάθκια της πολιτικής θεωρίας απο αυτά που πολλοί ξέχασαν ή θέλουν να ξεχάσουν.. Η επικαιρότητα της σκέψης του επείγουσα όσο ποτέ. Τόσο επείγουσα που παραμένει ανέγκικτη..

Κάποια χρόνια μετά, αφότου αποφοίτησα, αποφάσισα να πάω να παρακολουθήσω ξανά το μάθημα Ελίτ και Κοινωνία.. Κάθισε στην έδρα έχοντας απέναντι του το κοινό. Με βλέμμα σπιρτάτο χαιρετά τους παρευρισκομένους και με καρφώνει… Εσύ αν δεν κανω λάθος έχεις παρακολουθήσει το μάθημα παιδι μου ε? Ναι του απαντώ το έχω παρακολουθήσει. Ε πως και είσαι εδώ πάλι? Επειδή θέλω να το ξαναπαρακολουθήσω.. “Τιμή μου” με μια κοφτή κουβέντα και ματιά. Κάπως έτσι συνεννοηθήκαμε..

Τιμή δική μου που είχα την ευκαιρία να σε ακούσω δάσκαλε..

Καλό ταξίδι στον Σταύρο Κωνσταντακόπουλο!!

Aneipwtos